Gündelik hayatımız çoğu zaman görünmeyen bakım ilişkileri sayesinde mümkün. Bizi dinleyen bir arkadaş, çocuğumuza bakan bir büyükanne, birlikte çalıştığımız bir ekip arkadaşı, mahalledeki dayanışma ağı, bir park, bir ağaç ya da her gün yürüdüğümüz sokak… Yaşamımızı sürdürebilmemizi sağlayan bu ilişkiler çoğu zaman fark edilmeden varlığını sürdürüyor.
Oysa bakım yalnızca bireysel bir sorumluluk değil. Yaşam, birbirimize ve içinde yaşadığımız ekosistemlere olan karşılıklı bağımlılığımız sayesinde devam ediyor.
İhtimam Derneği olarak bakımın tam da bu ilişkisel boyutunu görünür kılmak için Bakım Ağları Haritalama yöntemini geliştirdik.
Bu yöntem, yalnızca insanların değil; kurumların, toplulukların, kamusal hizmetlerin, mekânların ve insan dışı canlıların da bakım ağlarımızın bir parçası olduğunu hatırlatıyor. Çünkü bizi ayakta tutan şey yalnızca bireysel çabamız değil; çoğu zaman fark etmeden içinde yaşadığımız karmaşık bakım ekosistemleri.
Neden Bakım Ağlarını Haritalıyoruz?
Modern toplumlar bize çoğu zaman bağımsız bireyler olduğumuzu söyler. Başarılarımızı kişisel çabamızın sonucu, zorlandığımız anları ise bireysel eksikliklerimiz olarak görmeye eğilimliyiz.
Ancak gerçekte hiçbirimiz tek başımıza yaşamıyoruz.
Bir etkinliğe katılabilmemizden bir projeyi tamamlayabilmemize, bir topluluğun ayakta kalmasından bir kurumun faaliyet gösterebilmesine kadar her şey görünür ve görünmez bakım ilişkileri sayesinde mümkün oluyor.
Bakım Ağları Haritalama çalışmalarıyla şu soruların peşine düşüyoruz:
- Bu organizasyonu bugün ayakta tutan insanlar kimler?
- Hayatımda görünmez kalan bakım emekleri neler?
- Hangi ilişkilere bağımlıyım ve kimler bana bağımlı?
- Kurumlarımızı ayakta tutan bakım yükü kimlerin omuzlarında?
- Topluluklarımızda kimler destekleniyor, kimler görünmez kalıyor?
- İnsan dışı canlılar ve ekolojik sistemler yaşamımızdaki bakım ağlarının neresinde duruyor?
Bu soruların kesin cevapları yok. Ancak onları birlikte görünür kılmak, bakımın daha adil paylaşılabilmesi için önemli bir başlangıç noktası oluşturuyor.
Bakım Ağları Haritalama Yöntemi
İhtimam’ın geliştirdiği Bakım Ağları Haritalama yöntemi, katılımcıların kendi bakım ekosistemlerini görselleştirmelerine yardımcı oluyor.
Haritalama süreci sırasında katılımcılar;
- Kendilerine bakım veren kişi ve kurumları,
- Bakım verdikleri insanları,
- Destek ağlarını,
- Topluluklarını,
- Kamusal hizmetleri,
- İnsan dışı canlıları ve ekolojik unsurları,
aynı harita üzerinde düşünme fırsatı buluyor.
Böylece bakımın yalnızca iki kişi arasında gerçekleşen bir ilişki değil; çok katmanlı, karşılıklı ve kolektif bir ağ olduğu görünür hale geliyor.
Dijital Bakım Ağları Haritalama Aracı
Bu yöntemi herkesin kendi başına deneyimleyebilmesi için bir dijital araç geliştirdik.
Bakım Ağları Haritalama Aracı
Araç sayesinde:
- Görünmeyen bakım ilişkilerinizi görünür kılabilir,
- Hayatınızdaki destek ağlarını fark edebilir,
- Kurumlarınızın bakım kapasitesini değerlendirebilir,
- Topluluklarınızın güçlü ve kırılgan noktalarını keşfedebilirsiniz.
Aracı kullanmak için:
https://ihtimam.org/bh
Kurumlar ve Topluluklar İçin Atölyeler
Bakım Ağları Haritalama çalışmalarını farklı kurum ve topluluklarla birlikte yürütüyoruz.
Bugüne kadar bu yöntemi;
- Özel sektör kuruluşlarında,
- Sivil toplum kuruluşlarında,
- Yerel yönetimlerde,
- Ağ ve platformlarda,
- Üniversitelerde,
- Topluluk çalışmalarında,
- Strateji ve vizyon geliştirme süreçlerinde
uyguladık.
Atölyeler sırasında yalnızca mevcut bakım ağlarını görünür kılmıyor; aynı zamanda bakım yüklerinin nasıl dağıldığını, sistemdeki tıkanıklıkları ve daha adil bakım yapılarının nasıl kurulabileceğini birlikte tartışıyoruz. Ortaya çıkan bakım ağı haritaları sayesinde kurumlara özelleşmiş bakım politikaları geliştiriyoruz.
Kurumunuzda, topluluğunuzda veya etkinliğinizde bir Bakım Ağları Haritalama Atölyesi gerçekleştirmek isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz. Bireysel ve kurumsal olarak kendi bakım ağınızı ortaya çıkarmak isterseniz şablonu indirebilirsiniz.
Bakım Ağı Haritalama Şablonu indirin.
Bakım Görünür Olduğunda
Bakım ağlarını haritalamak, yalnızca ilişkileri görmekle ilgili değil.
Aynı zamanda şu gerçeği hatırlatıyor:
Hiçbirimiz tek başımıza yaşamıyoruz.
Hayatlarımız; insanlar, topluluklar, kurumlar ve ekosistemler tarafından sürekli olarak destekleniyor. Bu ilişkileri görünür kıldığımızda bakımın bir fedakârlık değil, birlikte kurduğumuz yaşamın temel altyapısı olduğunu daha net görebiliyoruz.
Bakım Ağları Haritalama çalışmalarını da tam bu nedenle yürütüyoruz: görünmeyeni görünür kılmak, bakımın yükünü ve değerini birlikte konuşabilmek ve daha adil bakım ekosistemleri tasarlayabilmek için.
