Son Güncelleme Tarihi: Kasım 2025 İletişim: info@ihtimam.org
1. Amaç & Kapsam
Bu politika, ihtimam’ın dış paydaşlarla (şirketler, fon sağlayıcılar, kurumsal bağışçılar, ortak kuruluşlar ya da bireyler) işbirliği, hibe/fon kabulü veya ortak proje geliştirme süreçlerinde, kuruluşun etik değerleri, misyonu ve bakım etiği anlayışıyla uyumlu ortaklar seçmesini sağlamayı amaçlar. Bu politika, tüm potansiyel partner/bağışçı/ortağı kapsar ve risk temelli bir değerlendirme süreci öngörür.
2. Temel İlkeler
Değer Uygunluğu: Ortaklık kurulacak kuruluş/birey; ihtimam’ın misyonu, etik duruşu ve bakım etiği değerleri ile tutarlı olmalı.
Hesap Verebilirlik & Şeffaflık: Ortaklık kararları, alınan karar süreçleri, risk analizleri ve karar gerekçeleri kayıt altına alınmalı.
Risk Yönetimi: Özellikle yüksek riskli sektörlerle (çevresel, insan hakları, etik, itibari vb.) ilişkiler kurarken detaylı değerlendirme yapılmalı.
Süreklilik & İzleme: Onaylanan ortaklıklar/bağışçılar düzenli olarak izlenmeli; değişiklik veya risk ortaya çıkması hâlinde yeniden değerlendirme yapılmalı.
3. Değerlendirme (Due Diligence) Süreci
Politikamız çerçevesinde potansiyel partnerlerle çalışmaya karar verilmeden önce aşağıdaki adımlar uygulanır:
Ön Eleme / Stratejik Uygunluk Kontrolü: Ortaklık veya bağış öncesi; misyon uyumu, hedef kitle, etki stratejisi, organizasyon kapasitesi gibi kriterler değerlendirilir.
Sektör & Risk Değerlendirmesi: Partnerin faaliyet gösterdiği sektör analiz edilir. İlgili ise; yüksek riskli sektörler [Silah ve mühimmat üretimi (satışı veya dağıtımı), tütün ürünleri üretimi (satışı veya dağıtımı), kumar sektöründe faaliyetler, fosil yakıt üretimi veya çıkarımı, pornografi endüstrisi, insan hakları ihlallerine karışmış veya bu ihlallere doğrudan/dolaylı olarak ortak olan şirketler, zorla veya çocuk işçi çalıştıran ya da bu uygulamaları tolere eden kuruluşlar] otomatik red ile değerlendirilir. Yeni fosil yakıt arama, çıkarma veya fosil yakıta dayalı yeni enerji üretim tesisi yatırımı yapan kuruluşlar otomatik olarak reddedilir. Mevcut fosil yakıt varlıklarını adil bir dönüşüm planı dahilinde aşamalı olarak azaltmayı (phase-out) taahhüt eden ve somut karbon azaltım hedefleri (SBTi vb.) bulunan kuruluşlar değerlendirmeye alınabilir.
Kurumsal & İtibar İncelemesi: Partner kuruluşun geçmişi, kurumsal davranışları, önceki projeleri, insan hakları sicili vs. incelenir. Açık kaynak araştırmaları (medya, bağımsız izleme kuruluşları vs.) ile itibar değerlendirilir.
Nicel Değerlendirme / Performans & Uyum Kriterleri: Eğer varsa; ESG puanları, sürdürülebilirlik performansı, finansal şeffaflık, raporlama durumu gibi nicel göstergeler incelenir.
Partner ile Diyalog & Şeffaflık Görüşmesi: Partner ile doğrudan görüşülür; kuruluşun geçmiş uygulamaları, etik duruşu, geleceğe dair taahhütleri ve olası hassasiyetler konuşulur.
Topluluk / Paydaş Değerlendirmesi (Gerekirse): Özellikle riskli veya hassas alanlarda; ilgili iç paydaş, topluluk, uzman ağ ya da hedef gruptan temsilcilerle görüşülerek değer/uyumluluk değerlendirilir.
Karar & Onay: Elde edilen değerlendirme sonuçlarına göre; ortaklık ya onaylanır, şartlı onay verilir (ek yükümlülüklerle), ya da reddedilir. Onay süreci, ihtimam ekibi tarafından belgelenir.
Sözleşme & Şartlar: Onaylanan partnerlerle şeffaflık, etik taahhüt, izleme ve raporlama mekanizmalarini içeren iş/bağış anlaşmaları yapılır.
Sürekli İzleme & Gözden Geçirme: Ortaklık süresince düzenli izleme yapılır; performans, uyum, olası ihlaller, değişen riskler değerlendirilir. Gerekirse ortaklık gözden geçirilir veya sonlandırılır.
4. Carewashing (Bakım Aklama) Riskine Karşı Farkındalık ve Ortak Alan
4.1. Ne Demek İstiyoruz? Carewashing (Bakım Aklama); bir kuruluşun kendi işleyişinde, çalışma kültüründe veya faaliyetlerinde bakım etiğini, çalışan esenliğini ve görünmeyen emeğin haklarını bütünüyle özümseyememiş olmasına rağmen; sivil toplum işbirlikleri veya dönemsel paylaşımlar yoluyla kamuoyunda “bakım odaklı” ve “duyarlı” bir imaj yaratma eğilimidir. Bakım etiğini savunan bir dernek olarak ihtimam, bu kavramın içinin boşaltılması veya dönemsel bir pazarlama diline dönüşmesi riskini samimiyetle gözetir.
4.2. Bu Riski Birlikte Nasıl Yönetmeye Çalışıyoruz? İhtimam’ın yapısı gereği bu riskleri yalnızca analitik yöntemlerle, katı kurallarla veya mekanizmalarla tamamen ölçmenin ya da önlemenin mümkün olmadığının farkındayız. Bakım, doğası gereği doğrusal olmayan, hislerle, sezgilerle ve kurulan bağların niteliğiyle şekillenen canlı bir süreçtir. Ne kadar kural koyarsak koyalım, bu sistemin içinde bizlerin de farkında olmadan bu süreçlere alet olabileceğini, hatta bazen bizzat failleşebileceğimizi açık yüreklilikle kabul ediyoruz.
Bu nedenle işbirliklerimizde katı bürokratik bariyerler kurmak yerine, bu alandaki birikimimize, ortak hislerimize, kurumsal sezgilerimize ve yol arkadaşlığımızın getirdiği bilgeliğe güvenmeyi seçiyoruz. Bu doğrultuda şu adımları gözetmeye gayret ediyoruz:
Söylem ve Eylem Dengesi: Ortaklık kuracağımız yapıların kamuoyundaki söylemleri ile kendi iç işleyişlerindeki pratiklerin birbirini ne kadar beslediğini anlamaya çalışır; aradaki açıyı kapatmak için birlikte nasıl bir gelişim alanı yaratabileceğimizi konuşuruz.
İletişimde Özen ve Sınırlar: Proje ve işbirliklerinin iletişim süreçlerinde, çalışmanın hakiki faydasını ve bakım etiği felsefesini ön planda tutmayı amaçlarız. İşbirliğinin, partner kuruluşun yapısal eksikliklerini gölgeleyen agresif bir imaj kampanyasına dönüşmemesi için karşılıklı açık ve şeffaf bir diyalog yürütürüz.
İçerik ve Metodoloji Özgünlüğü: Kurumlarla yürüteceğimiz her türlü çalışmada bakım etiğinin dönüştürücü ve özgün özünü korumaya niyet eder; içeriğin ve dilin bütünüyle ihtimam’ın bağımsız uzmanlığı ve değerleriyle uyumlu kalmasına özen gösteririz.
Öğrenen ve Alan Açan Yaklaşım: İşbirliklerimizi sadece statik birer proje olarak değil; hem bizim hem de partnerimizin birbirinden bir şeyler öğrendiği, kendi eksiklikleriyle yüzleştiği ve bakım pratiklerini birlikte çoğalttığı yaşayan süreçler olarak tasarlamaya gayret ederiz.
5. Sorumluluklar
Politikayı uygulamak ve değerlendirme sürecini yürütmek asıl olarak “Ortaklık & İşbirliği Birimi” (veya bu ad altında kurulabilecek özel görevli) sorumluluğundadır.
Ekip / Karar Mercii, nihai onay/verme ve red kararlarında yetkilidir.
Tüm karar ve değerlendirme süreçleri yazılı olarak kayıt altına alınır.
6. İstisnalar ve Özel Durumlar
Bazı durumlarda, partnerin geçmişi, sektörün doğası, kampanya özelikleri vb. nedenlerle, standart özen yükümlülüğü prosedürü yeterli olmayabilir. Böyle durumlarda “gelişmiş inceleme” uygulanabilir; örneğin bağımsız danışman görüşü alınabilir, ek raporlama istenebilir.
7. Politikanın Revizyonu
Bu politika ve prosedür yılda bir kez gözden geçirilir. İhtiyaç olması hâlinde, iç bağlam (yeni programlar, riskler, sektörel gelişmeler vs.) dikkate alınarak güncellenir.