Amaç
Bir etkinliğin, yayının, projenin veya üretim sürecinin gerçekleşmesini mümkün kılan görünmeyen bakım emeğini görünür kılmak; yalnızca üretenleri değil, üretimin arkasındaki bakım ağlarını da tanımak ve teşekkür etmek.
Hangi ihtiyaca cevap verir?
- Görünmeyen bakım emeğinin görünür olması
- Üretimin kolektif doğasının hatırlanması
- Bakım verenlerin emeklerinin tanınması
- Başarı hikâyelerinin yalnızca bireysel değil, ilişkisel olduğunun fark edilmesi
- Bakımın kültürel olarak değer görmesine katkı sunması
Nasıl uygulanır?
1. Üretimin arkasındaki bakım ağını düşünün.
Bir etkinlik, yayın veya proje hazırlanırken kendinize şu soruyu sorabilirsiniz:
“Bu işi yapabilmemi kimlerin görünmeyen emeği mümkün kıldı?”
Bu kişiler;
- Çocuğunuza bakan biri,
- Ev işlerini üstlenen bir yakınınız,
- Evcil hayvanınıza bakan bir arkadaşınız,
- Size yemek hazırlayan biri,
- Duygusal olarak yanınızda olan bir dostunuz,
- Ya da gündelik yaşamınızı kolaylaştıran herhangi biri olabilir.
2. Bakım ağınızı görünür kılın.
Etkinlik kitapçığında, raporda, web sitesinde, organizasyon şemasında veya teşekkür bölümünde yalnızca ekip üyelerine değil, bakım ağınıza da yer verebilirsiniz.
Örneğin:
“Bu raporun hazırlanmasını mümkün kılan görünmeyen bakım emeği için…”
ya da
“Bu etkinlik boyunca çocuk bakımını üstlenen…”
gibi ifadeler kullanılabilir.
- 📚 Bir kitabın veya raporun sonunda “İhtimam Teslimi” sayfası (gönderdiğin örnek gibi)
- 🎤 Bir etkinliğin açılışında, organizasyonu mümkün kılan bakım ağlarına sözlü teşekkür
- 🌐 Web sitesinde ekip üyelerinin “Bu işi yapmamı mümkün kılan bakım ağı” bölümü
- 🗂️ Organizasyon şemasında yalnızca görevlerin değil, bakım ilişkilerinin de görünür kılındığı bir alan
- 🎥 Bir proje kapanışında bakım emeğine ayrılmış kısa bir teşekkür videosu
3. Teşekkürü kişiselleştirin.
İsterseniz yalnızca isimleri yazabilir, isterseniz hangi bakımın görünür olmasını istediğinizi de paylaşabilirsiniz.
Örneğin:
- “…bu süreçte köpeğime bakan…”
- “…çocuğuma eşlik eden…”
- “…her toplantı öncesi bana yemek hazırlayan…”
- “…zorlandığım günlerde beni dinleyen…”
4. Bakımı kurum kültürünün bir parçası haline getirin.
Bu uygulamayı yalnızca özel günlerde değil; her etkinlikte, yayında, raporda veya proje kapanışında tekrar edebilirsiniz.
Böylece bakım emeğini görünür kılmak istisnai değil, kurumsal bir alışkanlık haline gelir.
5. Başkalarını da davet edin.
İsterseniz katılımcıları, ekip üyelerini veya yazarları kendi bakım ağlarını görünür kılmaya davet edebilirsiniz.
Bu, üretimin aslında birçok görünmeyen ilişki sayesinde mümkün olduğunu hatırlatır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- İsmi paylaşılacak kişilerden önceden izin alınmalıdır.
- Bakım emeği romantize edilmemeli; görünür kılınmalıdır.
- Kimlerin görünür olmak istediğine saygı gösterilmelidir.
- Teşekkür yalnızca aile üyeleriyle sınırlı düşünülmemelidir.
- Bu ritüel, görünmeyen emeği görünür kılmayı amaçlar; bakım sorumluluğunu doğal veya zorunlu kabul etmez.
İhtimam perspektifi
İhtimam Ritüelleri, gündelik yaşamda bakım ilişkilerini güçlendirmeye yönelik pratik öneriler sunar. Ancak bakımın görünmezleşmesine yol açan sorunların kalıcı çözümü için kurumların, politikaların ve sistemlerin de dönüşmesi gerekir.
Daha yapısal çözümler için Bakım Politika Öneri Aracını inceleyebilirsiniz.
İhtimam Derneği’nin hazırladığı Bakım Haritalama Şablonunu veya Bakım Haritalama Dijital Aracını kullanabilirsiniz.
Bu ritüeli paylaşan
Bu ritüel, İhtimam’ın Ortak Besleyicileri tarafından paylaşıldı.
İhtimam Ritüelleri; bireylerin, toplulukların ve kurumların gündelik yaşamlarında geliştirdikleri bakım pratiklerinden oluşan yaşayan bir koleksiyondur. Siz de gündelik hayatınızda bakım ilişkilerini güçlendiren bir ritüeli bizimle paylaşarak bu kolektif arşivin büyümesine katkı sunabilirsiniz.