Kamu ve Karar Vericiler

Mevcut Durum

Bugünkü sistemimiz, insanı “daima bağımsız ve sarsılmaz” varsayarak temel kırılganlıklarımızı görmezden geliyor. Bakım; ev içine hapsolmuş bir “kadın görevi”, güvencesiz bir “görünmez emek” ya da kâr odaklı mekanikleşmiş bir hizmet olarak kodlanmış durumda. Parçalanmış ve sürdürülemez olan bu yapı, hem bakım verenleri tükenmişliğe sürüklüyor hem de bakım alanların haklarını eksik bırakıyor. Buzdağının altında biriken karşılıksız emek artık “yara bandı” çözümlerle taşınamaz noktada.

Ulaşmak İstediğimiz

Bakımı bir “yük” değil, toplumsal refahın ve gezegensel onarımın merkezindeki en stratejik altyapı olarak yeniden tanımlıyoruz. Sorumluluğun devlet, özel sektör ve bireyler arasında adilce paylaşıldığı; çocuktan yaşlıya, engelliden yeryüzüne kadar her özen eyleminin sistemik bir değer gördüğü bir İhtimam Ekonomisi hedefliyoruz. Kırılganlığımızı reddetmek yerine dayanışmamızın gücü kılan, herkesin bakım alma ve verme hakkının güvence altında olduğu bir gelecek inşa ediyoruz.

10.8

Trİlyon Dolar

Dünyada kadınların gerçekleştirdiği ücretsiz bakım emeğinin yıllık değeri; küresel teknoloji endüstrisinin toplam değerinin üç katından fazla.

%76

KADINLAR ÜSTLENİYOR

Karşılıksız bakım işlerinin %76’sı kadınlar tarafından üstleniliyor. Türkiye’de kadınlar, bakım ve ev işlerine erkeklerden 5 kat daha fazla zaman harcıyor.

2.3

MİLYAR İNSAN

2030’da bakım ihtiyacı duyacak kişi sayısı. Mevcut sistemler bu demografik dönüşümü karşılayacak kapasiteden yoksun.

SAVUNUCULUK MESAJLARI

Karar Vericiler İçin Politika ve Eylem Önerileri

 1. Yasal Reformlar ve Çalışma Hakları

  • Ücretli Bakıcı İzni Yasası: Bakıcı izni  sadece bir hak değil, ücretli bir yasal zorunluluk haline getirilmelidir.
  • Kapsayıcı ve Devredilemez Ebeveyn İzni: En az 16 hafta uzunluğunda, cinsiyet kimliği ve birliktelik statüsü gözetmeksizin tüm ebeveynler için geçerli, iş güvencesi sağlayan ve erkek katılımını zorunlu kılan (“opt-out”) izin modelleri yasalaşmalıdır.
  • Ev İşçileri Haklar Yasası: Kayıt dışı çalışan tüm bakım ve ev işçilerinin (göçmen ve belgesiz işçiler dahil) sigorta, asgari ücret ve sendikal hakları güvence altına alınmalıdır.

2. Sağlık ve Sosyal Hizmetlerde İlişkisel Dönüşüm

  • Bütüncül Sağlık Politikaları: Sağlık sistemi; sadece tıbbi prosedüre değil, hasta yakınlarını ve ihtimam ağlarını da kapsayan ilişkisel ve kolektif bir modele geçmelidir.
  • Babalık Odaklı Sağlık Hizmetleri: Sağlık Bakanlığı, doğum öncesinden çocukluğa kadar babaların ve erkeklerin bakıma katılımını rutin bir şekilde teşvik eden bakanlıklar arası stratejiler geliştirmelidir.
  • Engelli Bakımında Bağımsız Yaşam: Destek ödemeleri hane gelirinden bağımsızlaştırılmalı; kadınları ev içine hapseden değil, engelli bireyin bağımsız yaşamını ve bakım verenin iş gücüne katılımını destekleyen alternatifler sunulmalıdır.

3. Fiziksel ve Dijital Altyapı

  • Emek Tasarrufu Sağlayan Teknolojiler: Kadınların ve kız çocuklarının “zaman yoksulluğunu” azaltmak için güvenli su, evsel enerji, çamaşır yıkama ve yemek hazırlama teknolojilerine (kamusal çamaşırhaneler, kolektif mutfaklar) yatırım yapılmalıdır.
  • Bakım Blokları: Şehir planlamasında kreş, yaşlı evi ve engelli destek merkezlerinin 15 dakikalık mesafede toplandığı, nesiller arası diyaloğu teşvik eden mekansal çözümler üretilmelidir.

4. Ekonomik ve Finansal Reformlar

  • İlerici Vergi Yapıları: Bakım hizmetlerini finanse etmek amacıyla servet ve kurumlar vergisi gibi ilerici vergi modelleri oluşturulmalı; vergi kaçakçılığı engellenerek “Bakım Fonları” yaratılmalıdır.
  • Emeklilik ve Sosyal Transfer Reformu: Ücretsiz bakımda harcanan zamana değer verilerek; çocuk, yaşlı veya engelli bakan kişilerin sigorta primleri devletçe karşılanmalı ve bakım emeği emeklilik fonlarına dahil edilmelidir.
  • Bakım Ödeneği ve Gelir Eşiği: Bakıcıların ücretli işlerde de çalışabilmesi için gelir eşikleri yükseltilmeli, finansal destekler teşvik edici hale getirilmelidir.

5. Söylem, Temsil ve Kurumsal Kültür

  • Farkındalık ve Tanınma: Bakımın toplumsal değerine dair kamuoyu kampanyaları yürütülerek bakım üzerindeki damgalama (stigma) ve cinsiyetçi normlar yıkılmalıdır.
  • Liderlik ve Rol Modelleri: Kamu ve özel sektör yöneticilerinin kendi yaşamlarında bakım işine öncelik vermesi teşvik edilmeli; “bakım molaları” liderlik yetkinliği olarak akredite edilmelidir.
  • Bakım Komiteleri ve Sendikalar: İş yerlerinde ve sendikalarda, çalışanların bakım ihtiyaçlarını denetleyen ve çözüm üreten özel Bakım Komiteleri kurulmalıdır.

Referanslar

POLİTİKA ÖNERİLERİ

Bakımda Dönüşümün Yol Haritası:
5R Stratejisi

5R stratejisi, bakım emeğinin ekonomik ve toplumsal değerini tesis etmek için geliştirilmiş uluslararası bir eylem çerçevesidir. İlk olarak feminist ekonomistlerin çalışmalarıyla filizlenen bu model, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve BM Kadın Birimi (UN Women) tarafından benimsenerek, tüm dünyada bakım ekonomisini dönüştürmek isteyen hükümetler ve sivil toplum kuruluşları için bir "altın standart" haline getirilmiştir.

Tanıma

Bakım emeğini ekonomiyi ayakta tutan temel bir değer olarak tanımak; bu “görünmez” emeği verilerle (GSYH vb.) görünür kılarak hak ettiği değeri vermektir.

Azaltma

Bakım üzerindeki fiziksel yükü ve zaman kaybını; teknoloji, güçlü altyapı ve erişilebilir kamu hizmetleri aracılığıyla hafifletmektir.

Yeniden Dağıtma

Bakım sorumluluğunu sadece kadınların omuzlarından alıp; devlet, özel sektör ve erkekler arasında adilce paylaştırarak ortak bir sorumluluk kültürü kurmaktır.

Ödüllendirme

Ücretli bakım işçilerine; insana yakışır ücret, sosyal güvence ve güvenli çalışma koşulları sunarak bu hayati emeği layığıyla ödüllendirmektir.

Temsil

Bakım verenlerin ve alanların sesini politika masalarına taşımak; bu süreci bizzat deneyimleyenlerin karar alma süreçlerine katılımını sağlamaktır.

ÇALIŞMALARIMIZ

Bakımda İnovasyon Çalışmalarımızı İnceleyin

Bakım pratiklerini; teknoloji, tasarım ve insan onurunu ilişkisel bir dengede buluşturan yeni yaşam modelleri olarak yeniden hayal ediyoruz. Sadece teknik araçlar geliştirmekle kalmıyor; bakım süreçlerini herkes için erişilebilir, sürdürülebilir ve onurlu kılan sistemik yenilikler tasarlıyoruz. İnovasyonu, bakımın kalitesini artıran ve hayatın her evresinde bağlarımızı güçlendirerek hepimizin birlikte serpilmesini sağlayan bir dönüşüm aracı olarak konumlandırıyoruz.

İncele

İhtimam E

bültenine kaydolun